و ثابت است زيرا احتمال مىرود كه راوى در نقل آن ، اشتباه مرتكب شده باشد و از طرف ديگر عقل جايز و روا نمىداند كه به خاطر يك دليل ظنى و گفتارى كه احتمال خطا و اشتباه در آن مىرود ، از يك مدرك قطعى و يقين‌آور دست برداشت . پاسخ : گرچه صدور قرآن قطعى است و شك و ترديدى در آن نيست ولى مفهوم كلى عمومات قرآن و منظور بودن آن ، قطعى نيست ( 1 ) - و اين كه عمل كردن به عمومات قرآن واجب مىباشد ، به اين دليل است كه كليت و عموميت ، در بعضى از آيات قرآن از ظاهر آن استفاده مىشود و روش هميشگى عقلا و عرف مردم هم هميشه بر اعتبار و حجت ظاهر كلام ، جريان دارد و شارع نيز آنان را از اين روش معمول منع و جلوگيرى نكرده است . ولى اين روش كه عقلا در موضوع حجيت ظواهر كلام دارند ، به مواردى اختصاص دارد كه سخن و يا دليل ديگرى بر خلاف ظاهر آن كلام وجود نداشته باشد اگر يك علامت و دليل متصل و يا منفصلى بر خلاف آن در ميان باشد ، در اين صورت بايد از آن ظاهر صرف نظر نمود و بر طبق همان دليل و يا علامت عمل كرد . با اين حساب ، اگر روايت و خبرى كه با دليل قطعى حجيّت و اعتبار آن ثابت شده است ، بر خلاف عموميت ظاهر يك آيه به دست ما رسد ، ناچاريم كه از عموميت و كليت آن آيه دست برداريم و مفهوم كلى و عام اين آيه را با آن خبر معتبر گرچه خبر واحد باشد ، تخصيص بزنيم زيرا معناى حجيت و اعتبار خبر واحد اين است كه مضمون آن خبر از معصوم ( ع ) صادر گرديده است ، گرچه اين صدور ، تعبّدى و به عنوان تبعيت از گفتار شارع باشد نه حتما و واقعا . مىتوان اين مطلب را با بيان ديگر و به طور خلاصه چنين آورد كه : سند قرآن گرچه قطعى و مسلّم است ولى دلالت آن ظنى است و از نظر عقل هيچ اشكال و مانعى نيست كه از يك مفهوم و دلالت ظنى به خاطر يك دليل ظنى ديگرى كه حجيت و اعتبار آن با دلايل مسلّم و قطعى ثابت شده است ، دست برداشته شود . 2 - مىگويند : طبق مضمون روايات صحيح كه از معصومين ( ع ) به دست ما رسيده است ، بايد روايات را به قرآن عرضه داشت ، پايهء اعتبار و صحت و سقمش را با همان قرآن سنجيد و هر روايتى كه مخالف قرآن است ، آن را طرد كرد و نبايد چنين روايتى را پذيرفت زيرا سخنى بر خلاف قرآن از معصوم ( ع ) صادر نمىگردد و سخن مخالف قرآن ، قطعا گفتار معصوم ( ع ) نيست . پاسخ : درست است كه هر گفتار و روايت مخالف قرآن ، مردود است و نبايد مورد عمل قرار گيرد ، ولى سخن اينجاست كه بايد معناى صحيح مخالفت را فهميد و ديد كه مخالفت چيست و